Recensie: THE CAR MAN, Sadler's Wells

De lange, donkere en knappe Luca sjokt binnen in Harmony (aantal inwoners 375 en dalend), er minder uitziend als een zwerver en meer als een ontsnapte reclamefiguur voor eiwitpoeder, en Matthew Bourne's dance-noir verspilt geen tijd om dat effect als wapen te gebruiken. Onder een bord met "Man gezocht" biedt de garage-eigenaar Dino hem werk aan en zijn vrouw Lana biedt aanzienlijk meer; nog vóór de pauze heeft ook de vriendelijke monteur Angelo hetzelfde gedaan. Man gezocht, inderdaad.

De titel doet denken aan Bizet’s Carmen, maar die connectie is op zijn best oppervlakkig. De dramatische basis komt uit een incestueuze relatie: James M. Cain's The Postman Always Rings Twice levert de plot terwijl Luchino Visconti’s brutale bewerking Ossessione de benzinestation-omgeving levert; Ivo van Hove bracht die laatste in 2017 tot leven met een uitgeklede en geoliede Jude Law maar dat geluk is er hier niet. Zelfs de muziek is tweedehands — de Bizet-partituur komt via Rondin Shchedrin's uitgeklede Carmen Suite voordat Terry Davies er zijn handen aan legt. 

Ondanks al die invloeden is dit paradoxaal genoeg Bourne op zijn meest rechttoe rechtaan. Bevrijd van de druk van grootse producties als Swan Lake of Romeo and Juliet, stopt hij met verwijzen en begint te vertellen. Deze woordeloze dans-theatervoorstelling is, in voor- en nadeel — zo direct als ballet maar kan zijn. Seks en geweld zijn door de jaren heen gemilderd (vijfentwintig jaar doet dat), maar de choreografie houdt het verhaal stevig vast zonder ook maar een moment te verslappen.

Will Bozier’s Luca komt binnen met meer dan genoeg bravoure en een borstkas die zijn eigen postcode lijkt te hebben. Naast de geijkte tas over zijn schouder draagt hij een krachtige mysterieuze aura, waarbij het latere berouw meer via de choreografie wordt uitgedrukt dan via de lichaamstaal die Bozier laat zien. Ashley Shaw vervult de lastigere taak prima: Lana’s rol neigt altijd naar cliché femme fatale-terrein, maar Shaw’s expressie en houding doen uitstekend werk om ons te laten geloven in het lot van de ontevreden vrouw. Je gelooft de verveling, en je gelooft de medeplichtigheid die daarop volgt. 

Danny Reubens' Dino is een overtuigend weerzinwekkende bokser die nooit doorschiet in het karikaturale. Toch behoort de avond toe aan Harry Ondrak-Wright’s Angelo, die in één enkele pauze transformeert van gepeste buitenstaander tot geharde zondebok en elke stap in die reis volkomen geloofwaardig maakt. Zijn vechtpartijen gevangen in de gevangenis tegen Rita (Anna-Maria De Freitas, scherp en ontnuchterend) staan mijlenver af van de hitte in Act One, en komen des te harder binnen.

Davies’ muziekstuk verdient nog steeds zijn plek. De Luca-Lana scènes krijgen dreunende percussie passend bij hun passie, terwijl het Luca-Angelo materiaal ruimte krijgt om te ademen, met een erotische vonk als contrast. 

Lez Brotherston's ontwerp werkt indrukwekkend door de hele voorstelling en verrast tussendoor. De garage-diner is precies het vette midden-eeuwse Amerika dat je zou verwachten, voordat we in een drag race met twee auto's worden getrokken, uitgevoerd met voertuigen op ware grootte en gierende motoren. Na de pauze verandert het decor in een gevangenis en een nachtclub, gecreëerd met voldoende ruimte zodat de dansers hun puntten kunnen maken. Chris Davey's lichtontwerp houdt het geheel schemerig en gespannen; zelfs nu voelt het meer als een filmavond dan als een oud stuk dat wordt afgestoft voor een herkijking.

In tegenstelling tot het meeste van Bourne’s repertoire is hier niets subtiel. En, wat belangrijk is, het doet ook niet alsof. Dit blijft na al die jaren een echte thriller, zij het dan eentje opgebouwd uit lichamen in plaats van plotwendingen, en eentje die de bevolkingsaantallen van Harmony iets doet krimpen tegen de tijd dat het licht aangaat.

The Car Man is nog te zien bij Sadler's Wells tot en met 29 augustus.

Fotocredit: Johan Persson