Đánh giá: CLEANSED, Almeida

Ít vở kịch nào kết nối diễn viên và khán giả trong cuộc đấu tranh chung như Sarah Kane với Cleansed. Nhiều người xem đây là tác phẩm không thể dàn dựng trên sân khấu: hướng dẫn diễn xuất yêu cầu phải cắt lưỡi, chuột mang đi các bộ phận bị đứt rời, và rất nhiều máu. Vở diễn cuối cùng ở London năm 2016 khiến nhiều khán giả nôn mửa và ngất xỉu trên khán đài.

Bản dàn dựng mới của Rebecca Frecknell đã giảm bớt sự tàn bạo. Thay vì trình diễn bạo lực một cách trực tiếp, cô chuyển hóa nó thành chuyển động pha chút chủ nghĩa biểu hiện: chủ nghĩa sadomasochism được thể hiện qua những động tác vũ đạo cục mịch thay vì cảnh tượng máu me đẫm người. Những cơ thể bẹp dí và lăn lộn như những con rối bị đánh đập và kéo đi bởi các tên đàn em vô hình. Chuyển động như một phương tiện kể chuyện là dấu ấn của Frecknell, và sự pha trộn giữa vẻ đẹp và bạo lực tạo cảm giác chân thực trọn vẹn với tinh thần của Kane.

Sinh ra từ phong trào gây sốc thập niên 90, Cleansed chia sẻ DNA với sự khiêu khích, phá vỡ giới hạn của các nghệ sĩ trẻ đương thời (YBAs). Nhưng các điểm nhấn của Frecknell biến đổi DNA độc đáo của thập niên 90 thành thứ phản chiếu thế giới ngày nay. Việc nhấn mạnh chuyển động đã làm đổi thay điểm tựa cảm xúc từ những cảnh kinh dị cơ thể khủng khiếp sang sự thoáng qua, phù du của tình yêu và khát khao bên dưới. Cleansed này nói lên với khán giả thông thạo ngôn ngữ về sức khỏe tâm thần, thay vì những ai quen với nghệ thuật tự hào về giá trị gây sốc.

Nhưng những vấn đề của Cleansed thì vẫn chưa thể vượt qua.

Tại một cơ sở không tên, Leo Bill vào vai Tinker, người tra tấn các nạn nhân với tội lỗi dường như là lệch lạc tình dục: hai người tình đồng giới Carl và Rod, cùng Grace, người từng yêu anh song sinh đã mất của mình, Graham, với tình yêu gần gũi như người thân và cuối cùng đã chuyển giới để trở thành anh ta. Tinker của Bill đi đứng nặng nề, rình rập và gầm gừ như một con thú, đầy mối đe dọa tiềm ẩn. Âm thanh do George Dennis thiết kế với những tiếng rít ồn ào làm tăng cảm giác kinh hoàng. Có những gợi ý về một thế giới phản địa đàng rộng lớn hơn bên ngoài những bức tường màu be mờ của cơ sở, nhưng chính khán giả phải tự nối liền các khoảng trống câu chuyện. Điều này làm khó khi cố gắng giữ cho dạ dày được ổn định. Dàn diễn viên phải làm việc hết sức miệt mài như những con cá khát không khí trên sàn diễn. Stuart Thompson trong vai Robin là điểm sáng: sự hồn nhiên vô tư của anh, trong một nhân vật được ngụ ý có thể gặp khó khăn về nhận thức, tạo nên sự tương phản rõ nét với sự tàn nhẫn xung quanh.

Những khoảnh khắc nhẹ nhõm chiếu rọi qua các vết nứt: càng đau khổ thì những biểu hiện tình cảm của họ càng trở nên đằm thắm. Khi tay của Rod bị chặt mất, anh ta nhảy múa thay thế, một cánh đồng hoa thủy tiên mọc lên từ sân khấu để anh ta tung tăng chơi đùa. Nhưng sự mơ hồ của vở kịch cản trở sự phát triển câu chuyện. Những hình ảnh được đặt vào sân khấu rồi cứ thế tồn tại. Tinker phát triển những cảm xúc căng thẳng với một người phụ nữ trong buồng Peep Show, cũng tên Grace. Thiếu bối cảnh để nền tảng, bạo lực sẽ luôn cảm thấy bị thổi phồng quá mức, và vẻ đẹp đứng trên phía bên kia của nó thì thiếu chỗ dựa và không yên ổn.

Cleansed được trình diễn tại The Almeida đến ngày 29 tháng 8

Ảnh: Marc Brenner