Recensie: DARKLING, Bush Theatre

Het is halverwege de jaren 80 en India verandert. Een jong meisje groeit op omringd door de natuur onder een blauwe lucht totdat het landschap begint te transformeren. Er wordt een fabriek gebouwd vlak voor haar deur, en de rookwolken vervuilen de hemel. Op een nacht verandert alles. De Amerikaanse pesticidenfabriek lekt 32 ton giftige gassen, wat leidt tot de zwaarste industriële ramp tot nu toe.

Het aantal slachtoffers is door de Indiase overheid nooit officieel bevestigd en hulp kwam nooit. De ecocide heeft nog steeds impact op het land en zijn mensen. Matthew Xia regisseert Stranger Things actrice Linnea Berthelsen in TITAS HALDER’s aangrijpende aanklacht tegen kapitalisme en ecologische ellende.

Berthelsen is schitterend tragisch. Alleen op het podium levert ze een opmerkelijke, onvermoeibare solo van 90 minuten, waarbij ze van kinderlijke onschuld naar volwassen begrip beweegt, haar fysieke expressie en energieniveau telkens afstemt. Soms bruisend, dan weer gejaagd, vult ze de ruimte met een openhartige persoonlijkheid. Toch blijft er een blijvende bitterheid in haar vertolking hangen.

Hoewel Halder pas echt politiek wordt in het laatste derde deel, laat zij haar sociale kritiek uit de monoloog voortkomen. De ketenen van de Indiase samenleving blijken uit beschrijvingen van genderrollen en routines: de mannen worden dronken en spelen kaarten; de vrouwen maken brood en koken. Berthelsen levert een intense, geladen uitvoering, en het is haar flair die Halder’s poëzie tot een theatraal spektakel maakt.

Xia bouwt een productie die, ondanks het volledige vertrouwen op Halder’s indrukwekkend evocatieve en lyrische tekst, een visuele, emotionele voorstelling wordt. Het geluid en de lichtontwerpen (Beth Duke en Rajiv Pattani) zijn Berthelsen’s enige metgezellen en begeleiden haar reis met situationele geluiden en sterk suggestieve lichtwisselingen.

Halder’s script roept prachtige scènes op. Doordrenkt van uitgesproken beelden en een schitterend gebruik van literaire middelen, is het gelaagd en nauwkeurig in zijn bedoeling: door een persoonlijk verhaal over armoede en mislukte ambitie te vertellen, worden we geïntroduceerd in een aangrijpend gesprek over de uitbuiting van de Zuid-Aziatische bevolking en de selectieve minachting voor de waarde van menselijk leven. De nalatigheid en het gebrek aan daadkracht bij rampen echoën in de hedendaagse reacties (of het gebrek daaraan) op actuele gebeurtenissen wereldwijd.

Als er één kritiekpunt is, dan is het dat het stuk wat langdradig is. In anderhalf uur doorlopend zou het wel 15 tot 20 minuten kunnen inleveren. Dat zou ten koste gaan van ons genieten van de taal, maar het zou de impact van het verhaal compacter maken. Het is een ernstig, langdradig en uiteindelijk vrij zware voorstelling om te volgen. Het verliest kracht in het laatste deel, maar het is overtuigend en emotioneel en laat een zeer krachtig en blijvend effect achter.

Darkling speelt in het Bush Theatre tot 24 oktober

Fotocredits: Alex Brenner

Tickets Kopen voor Darkling