Beschikbare Talen
Tijdens de Proms van gisteravond hadden we het voorrecht om Richard Strauss' opera-in-een-opera Ariadne auf Naxos te ervaren, rechtstreeks uit Londen van het podium in Glyndebourne.
De avond van komische manieren en een botsing tussen hoge en lage kunst mondt uit in twee opwindende uren in het gezelschap van het London Philharmonic Orchestra en een volledige cast zangers. Het eerste, kortere, deel van de avond is het proloog, waar de Composer (mezzosopraan Samantha Hankey, passend dramatisch) geschokt is om te ontdekken dat ook een lage opera buffa wordt opgevoerd bij deze gelegenheid voor de hogere kringen.
Wanneer de rijke mecenas bepaalt dat beide voorstellingen samen moeten worden uitgevoerd, botsen ego’s, slaat de paniek toe en wordt het podium klaargemaakt voor de tweede acte waar het plezier van de avond zich ontvouwt. De proloog biedt uitstekend komisch werk van Michael Kraus en Ru Charlesworth als respectievelijk muziek- en dansmeesters, de eerste bescheiden, de ander een uitbarsting van glitter.
De komische vermaak wordt geleid door Zerbinetta (prachtige sopraan Alina Wunderlin), die zowel de minachting als aantrekking van de Composer opwekt. Haar uitvoeringen zijn een van de hoogtepunten in een voorstelling die barst van leven, kunde en puur plezier. Strauss en librettist Hugo von Hofmannsthal hadden al eerder samengewerkt aan twee projecten: de duistere, broeierige opera Electra en de komische opera Der Rosenkavalier. In Ariadne auf Naxos brengen ze beide stijlen samen met een uitstekend resultaat.
In het tweede deel van de productie - in een semi-geënsceneerde vorm aangepast van de huidige Glyndebourne-productie - komt Ariadne naar voren (gezongen en gespeeld met ontroerende schoonheid door sopraan Rachel Willis-Sørensen). Haar solo-aria’s zijn sterk, haar duetten met Bacchus (tenor David Butt Philip, uitzonderlijk) ook. Ondertussen bieden Zerbinetta en haar vier clown-pretendenten (geleid door bariton Mikhail Timoshenko’s verliefde maar sluwe Harlekijn) een slimme komische afwisseling bij een parodie op de grand-opera.
Het oorspronkelijke plan toen Strauss deze opera componeerde, was om hem toe te voegen aan een dramatisch werk van Molière. Toen dit niet aansloeg bij het publiek, werd de proloog in de plaats gezet, en werd er geschiedenis geschreven. Misschien is er een slimme kanttekening over de smaak van rijke patrons in de onzichtbare rijke man uit Wenen, die beslist dat het beter is genres te mengen dan het risico te lopen op een saaie avond.
Hofmannsthals visie in het libretto was om 18e-eeuwse ideeën en heroïsche personages te combineren met de harlekijnen en scaramouches uit de commedia dell’arte. Er waren botsingen met Strauss, die het idee van de proloog aanvankelijk niet zag zitten, terwijl de librettist bezwaar had tegen het casten van een mezzosopraan als de Composer. In 1916 werd een versie overeengekomen die beide tevredenstelde, met de magnifieke slotmomenten waarin Ariadne en Bacchus elkaar omarmen terwijl de afleidingen naar de achtergrond verdwijnen.
Dirigent Robin Ticciati laat de muziek zowel de komische als de tragische momenten ondersteunen, en biedt een opmerkelijk tooncontrast van Zerbinetta’s komische coloratuursolo-aria (“Großmächtige Prinzessin”) tot de tragische aria van Ariadne (“Es gibt ein Reich”).
Dit is een genot van begin tot eind, met lachen en glorieuze stemmen die leiden tot een waar emotioneel hoogtepunt dat ons de zomernacht in draagt.
Lees onze recensie van de productie in Glyndebourne hier.
De BBC Proms gaat door in de Royal Albert Hall tot 12 september
Fotocredit: Louise Penn
