Recensie: SALTY BRINE: HOW STRANGE IT IS, Soho Theatre

Anne Frank. Jeff Mangum. En Salty Brine. Misschien vooral Salty Brine. Als het publiek één ding meeneemt van deze geweldige voorstelling, is het dat één individu een hele wereld kan verlichten. 

Brine is geen onbekende in Londen. Hij heeft inmiddels verschillende bijdragen uit zijn Living Record Collection gebracht naar de keldercabaretbar en het hoofdtheater van Soho Theatre, maar blijft nog steeds, in de woorden van Robert Rankin, bekend bij degenen die hem goed kennen. Hij brengt een eenvoudige formule naar zijn optredens: één boek, één album en één portie autobiografie. 

Hoe onsamenhangend zijn keuzes ook lijken als het doek opgaat, Brine weet ze op magische wijze met elkaar te verbinden. Bigmouth Strikes Again bracht hem Mary Shelley’s Frankenstein en The Smiths’ The Queen is Dead samen. Na het bekritiseren van Morrissey’s extremere opvattingen vraagt hij zich af wie hier de echte “monster” was: de controversiële zanger, of degenen die hem steunen door zijn albums te kopen en naar zijn shows te gaan?

Deze keer viel zijn eclectische oog op Neutral Milk Hotel’s In The Aeroplane Over The Sea (een obscuur indie-album uit de late jaren 90 geschreven door Mangum), The Diary of Anne Frank en Brine’s eerste volwassen relatie. Het is een opmerkelijke keuze, maar die volledig logisch wordt rond het moment van het verplichte staande ovatie.

Via PowerPoint, papieren vliegtuigjes en passages uit Franks dagboek vergelijkt hij zijn eigen gevoelens van jonge liefde met beschrijvingen van hoe de noodlottige tiener en haar vriend Peter dichter naar elkaar groeiden terwijl ze zich verborgen hielden voor de nazi's. Na een gedetailleerde beschrijving van hoe het leven begint en een verbijsterende uitleg over de statistieken achter het proces, neemt Brine ons mee op een metafysische reis die deze ideeën koppelt aan Mangum’s focus op voortplanting en reïncarnatie. Het is niet de meest voor de hand liggende associatie, maar door de enorme passie en charme wordt het moeilijk om het op een andere manier te zien.

Net als vele van de hedendaagse wereldklasse cabaretkoningen (denk aan Lady Carol, Reuben Kaye, Benjamin Louche, Meow Meow en Puddles Pity Party), bezit Brine twee belangrijke eigenschappen. Ten eerste een stem die varieert van meeslepende gesproken woordkunst tot krachtig zingen, een instrument dat een concertzaal kan vullen of de voorste rij in een cabaretbar kan fascineren. Ten tweede een persoonlijkheid die bescheiden elementen – in dit geval een Amerikaans accent, een heerlijk campy karakter, een aardbeien-en-room sjaaltje en een gebreid hemdje dat alleen een moeder zou kunnen waarderen – overstijgt en iets groters weet te creëren. 

Hij heeft op het grote podium van dit theater gespeeld, maar past wellicht beter in de meer intieme ruimtes waar hij zonder pauze de aandacht van de zaal negentig minuten lang kan opeisen en vasthouden. Zelfs degenen die de eerste regel van cabaret respecteren moeten zich hoeden: hij flirt met degene die aan het gangpad zitten, croont voor de mensen op de achterste rij en projecteert met stampende voeten de plattegrond van Franks huis (inclusief haar schuilplek). 

Feiten en cijfers stromen uit hem en smelten moeiteloos samen met zijn verweven verhaal. Voordat hij zich vol overgave stort in “The King of Carrot Flowers, Pt. One”, vertelt hij ons dat oranje groenten twee jaar nodig hebben om te bloeien, maar al na één jaar oogst opleveren, waardoor wortelbloemen zeldzaam zijn; daarna volgt een geïllustreerde uitleg over hoe miljoenen zaadcellen en duizenden eicellen betrokken zijn bij het ontstaan van ieder menselijk wezen. Zelfs als we (nog) geen beroemd dagboek hebben geschreven of een klassiek album, zijn we allemaal bijzonder.

Hij neemt Mangum’s lo-fi overpeinzingen en verandert ze in prachtige musicalnummers waarvan de teksten het centrale thema dienen. Samen met een live band krijgen de slimme melodieën van de liedjes een anthems-achtige kracht. Hij reproduceert uit zijn geheugen de datums en details die niet in het dagboek staan (inclusief Franks arrestatie en Peters overlijden). En hij legt de bittere gevoelens bloot van het ontdekken dat de man van wie hij hield niet meer hetzelfde voelde. Gedurende dit alles zitten wij in het oog van deze emotionele storm, meegesleurd en hoog gehouden in Brine’s tornado. We zien het puin van een afstand terwijl we de droefheid in onze botten voelen. Niemand loopt een Salty Brine-show uit zonder zich minstens een beetje weemoedig te voelen.

Salty Brine: How Strange It Is loopt nog tot 19 september in Soho Theatre

Afbeeldingscredits: Soho Theatre