Recensie: BBC PROMS: LAST NIGHT OF THE PROMS 2026, Royal Albert Hall

"Het is traditie, Oliver. Tradities zijn belangrijk." Zo zegt Dawn in de Inside No. 9-aflevering "Last Night of the Proms", waarin ze de acties van de Prommers tijdens het Fantasia on British Sea-Songs gedeelte van het concert uitlegt aan haar tienerneef. Iedereen in de Royal Albert Hall (of kijkend vanuit huis) op zaterdagavond kon gemakkelijk denken dat de eerste twee derde van het programma bijzaak was, gezien de vasthoudendheid om om de twee minuten feestknallers af te steken en vlaggen bijna elke vrije centimeter van het auditorium innamen – allemaal terwijl Sakari Oramo het BBC Symphony Orchestra dirigeerde door een mix van stukken uit de afgelopen twee eeuwen.

Als je, net als ik, regelmatig de Proms bezoekt tijdens het seizoen maar nog nooit naar een Last Night bent geweest, is het een flinke cultuurshock; na acht weken rustig te hebben gezeten en aandacht te hebben besteed aan de muziek, netjes te applaudisseren en/of te juichen daarna (afhankelijk van je voorkeur), druist het tegen alle verwachtingen en instincten in als Prommers tijgertailballonnen afsteken net op het moment dat een uitvoering begint. Er is zeker plaats voor een beetje gekkigheid en plezier, maar dat hoort tijdens pauzes of de pauze te gebeuren – of op zijn minst tijdens de laatste, jaarlijkse reeks muziek. Het is een zintuiglijke nachtmerrie.

Gedurende dit Proms-seizoen waren er herdenkingen van de 250ste verjaardag van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring, wat resulteerde in meerdere uitvoeringen van "Fanfare for the Common Man", maar gelukkig was voor het slotconcert Aaron Copland terzijde geschoven. De ouverture van Leonard Bernstein’s Candide opende de show en zette de toon op de juiste wijze, en een ander musicalnummer in Frank Loesser’s "Sit Down, You’re Rocking the Boat" uit Guys and Dolls sloot het reguliere programma af; daar tussenin stond een indrukwekkende uitvoering van Samuel Barber’s "Piano Concerto", gebracht door de sprankelende Yuja Wang.

Wang’s bijdragen waren zonder twijfel enkele van de meest memorabele momenten van de avond. Het concerto spelen en later Alexander Tsfasman’s "Jazz Suite for piano and orchestra" zo moeiteloos en met zoveel zichtbaar enthousiasme uitvoeren is één ding – maar dit doen op 10 centimeter hoge Louboutin-hakken is iets heel anders. Overlopend van talent en charisma zie je zeker waarom ze zo’n supersterrenstatus heeft verworven.

Een late toevoeging aan het programma was To Dolly, with Love – een Fiona Brice-arrangement van drie van Dolly Parton’s bekendste nummers als een te kort medley om het tweede bedrijf te openen. De uitvoering van "9 to 5" was niet het vintage niveau van Sheridan Smith, wat jammer was omdat ze een zeer getalenteerde musicalperformer is, maar het countryduo Ward Thomas maakte indruk met hun samenzang op "Jolene". Het was echter de altijd betrouwbare, consequent soulvolle Beverley Knight die de show stal, met een kippenvelverwekkende vertolking van "I Will Always Love You" om de medley af te sluiten. Deze toevoeging was misschien niet ieders smaak, maar het eerde niet alleen de geest van inclusiviteit van de Proms, het toonde ook Parton’s muzikale erfenis – en vierde bovendien het leven van een oprecht fatsoenlijk mens.

De tenor van de avond, de Schot Nicky Spence, was een absolute aanwinst voor de Proms. Naast zijn prachtig heldere zang bij elke uitvoering, zorgde het feit dat hij voor elk stuk in een andere outfit terug op het podium verscheen (inclusief een paar onthullingen à la Bucks Fizz) voor extra entertainmentwaarde. Waren de dansers echt nodig tijdens de Scotch Snap? Waarschijnlijk niet, maar het bood iets anders om naar te kijken – en gezien het concert maar liefst drieënhalf uur duurde, is dat wellicht redelijk. De toevoeging van "I’m Gonna Be (500 Miles)" liet een licht bittere nasmaak achter, na het optreden van The Proclaimers vorige week met hun opmerking over transrechten en het bagatelliseren van het gedrag van mensen als Graham Linehan en JK Rowling, maar verder was de Scotch Snap-medley een mooie balans tussen schoonheid en vermaak – en viel zeker in de smaak bij het Last Night-publiek.

Er waren nog twee andere BBC-opdrachten die hun wereldpremière beleefden tijdens deze Prom: Samy Moussa’s "Dithyramb" en Anne Dudley’s "Iris of Life". Het eerste eert oude Griekse dansliederen die gezongen werden door mannenkoren – het paste dus perfect in de feestelijke geest van de avond om het in dit specifieke programma op te nemen. Het tweede was geïnspireerd door het gelijknamige gedicht van de Native American dichter Zitkála-Šá, en viert daden van vriendelijkheid en het golfslag-effect dat ze kunnen hebben; het leed mogelijk onder het feit dat het geprogrammeerd stond tussen twee luidruchtiger populaire stukken, maar dit moment van schoonheid en kalmte werd door veel aanwezigen op dat moment zeer gewaardeerd.

De reeks stukken die zelfs de oningewijden associëren met de Last Night of the Proms begint met Henry Wood’s Fantasia on British Sea-Songs (die eindigt met "Rule, Britannia!" – niet "Rule Britannia!", zoals foutief in het programma afgedrukt), en gaat verder met "Pomp and Circumstance March No. 1" (Land of Hope and Glory), "Jerusalem", het Britse volkslied, en "Auld lang syne". Al deze stukken nodigen op verschillende manieren uit tot publieksdeelname, van op en neer wiegen tot meezingen.

Dit zou een plek moeten zijn waar gewone mensen de Union Flag kunnen terugwinnen van de extreemrechtse groepen die hem het afgelopen decennium hebben gekaapt – waar kun je beter iets terugnemen voor echte patriottische doeleinden dan een muziekevenement dat bijna honderd jaar door de BBC wordt georganiseerd? Maar helaas voelde het voor mij nog steeds benauwend en hopeloos ouderwets – ondanks dat er bijna evenveel EU-vlaggen waren als Britse vlaggen. Het benadrukte ook dat "Jerusalem" een veel geschikter volkslied zou zijn dan het huidige, want het zingen ervan in de majestueuze Royal Albert Hall riep bij mij toch een patriottisch gevoel op. Misschien had het langjarige verband met het Engelse cricketteam daar iets mee te maken, maar je kunt een opzwepend muziekstuk zoals dat moeilijk negeren.

Dit jaar was het Proms-seizoen een van mijn favorieten tot nu toe, met zoveel hoogtepunten in zowel klassieke als cross-genre concerten; het leek ook de publieke verbeelding te pakken te krijgen, met een stijging van 32% in accounts die de Proms bekeken via zowel BBC iPlayer als BBC Sounds. Deze Last Night, echter, was voor iemand die niet gewend is aan de eigenaardigheden eerder wisselvallig. Kom voor Yuja Wang en Nicky Spence, blijf voor Beverley Knight – en misschien glip je er net voor het laatste derde deel tussenuit.

De BBC Proms werden gehouden in de Royal Albert Hall tot 12 september

Fotocredits: Chris Christodoulou