Recensie: FIREBIRD, Southwark Playhouse

Waarschuwing voor inhoud: deze recensie bevat verwijzingen naar seksueel misbruik van kinderen

De cultuurstrijd rond grooming gangs voelt nooit giftiger aan. Terwijl de rechtse pers staat te popelen om georganiseerd kindermisbruik te gebruiken als brandstof voor anti-immigrantenverhalen, en de details over hoe dit misbruik daadwerkelijk plaatsvindt verborgen blijven in de vergeefse onderzoeken, is er iets te zeggen voor een stap terug doen en onze aandacht te richten op het leven van de jonge slachtoffers.

In dit licht lijkt het het perfecte moment voor een revival van Phil Davies' aangrijpende drieluik uit 2015, Firebird. Mollie Milne speelt Tia, een 14-jarig zelfverzekerd en afstandelijk meisje uit een ruige wijk in Glasgow, die verstrikt raakt in een kinderseksprostitutie-netwerk geleid door AJ (Taqi Nazeer), een charismatische zogenaamde jongerenwerker die „liever met mensen van jouw leeftijd omgaat”.

Dit stuk is sterk gericht op karakterontwikkeling, en daarom zorgen Milne en Nazeer’s vertolkingen voor een dynamiek die de speelduur van 90 minuten snel doet voelen. Milne, in haar Londense podiumdebuut, brengt in Tia’s vroege ontmoetingen met AJ een mix van straatwijsheid, defensiviteit, angst en nieuwsgierigheid. Naarmate het misbruik verergert, is er een zekere tragische heldhaftigheid in Tia’s pogingen zich te verzetten tegen een systeem dat haar in de steek liet.

Nazeer schommelt ondertussen in zijn rol als AJ van charmant naar emotioneel instabiel en weer terug, op een manier die het publiek meeneemt met Tia terwijl zij probeert hem te doorgronden. Hij speelt ook een overwerkte en ongevoelige politieagent, en straalt in die rol eenzelfde manipulatieve kracht uit richting Tia.

Zowel Davies als Milne zijn zich er ook van bewust Tia’s slachtofferschap niet te laten overheersen ten koste van haar complexiteit. Haar aanvankelijke racisme tegenover AJ en andere Aziaten in de lokale kebabzaak voelt plotseling en heftig, ook al zien we waar het verhaal naartoe gaat (het wordt later duidelijk dat degene die Tia misbruikten ook witte mannen waren). Na haar ontsnapping wordt Tia seksueel steeds agressiever naar haar vriendin Katie (Kelise Gordon-Harrison), wat overkomt als gekwetste mensen die anderen kwetsen, en leidt tot een wending die Tia neerzet als een moreel ambivalente figuur, wat ongemakkelijk is.

Deze productie, geregisseerd door Marlie Haco, heeft geprobeerd zich te onderscheiden van zijn voorgangers uit het midden van de jaren 2010. De setting is verplaatst van Rochdale (waar Davies vandaan komt) naar Glasgow, zonder veel impact behalve enkele vage verwijzingen naar de universaliteit van het probleem. Er zijn een paar momenten die aanwijzen hoe sociale media Tia’s ervaringen het afgelopen decennium mogelijk hebben veranderd, maar die worden tenietgedaan door enkele verouderde verwijzingen, waaronder naar Britney Spears parfum.

Toch blaast Haco’s productie op andere manieren nieuw leven in het bronmateriaal. Het grootste deel van de handeling speelt zich af op een verhoogd platform met een beweegbaar plafond dat omhoog en omlaag schuift naarmate Tia’s wereld zich opent en samentrekt. In veel scènes sluipt Nazeer (zowel als AJ als de politieagent) rond aan de voet van het podium, op het niveau van de eerste rij van het publiek, wat Tia’s isolement en kwetsbaarheid benadrukt.

Firebird laat ons zeker empathie voelen voor Tia en anderen zoals zij, maar stopt daar niet. Deze frisse, visueel boeiende productie toont trauma in al zijn complexiteit en tegenstrijdigheden en dwingt ons niet weg te kijken.

Firebird is te zien in Southwark Playhouse Borough tot 1 augustus

Fotocredits: Ben Jacobs en Toby Mather