Đánh giá: FIREBIRD, Southwark Playhouse

Cảnh báo nội dung: bài đánh giá này có đề cập đến lạm dụng tình dục trẻ em

Cuộc chiến văn hóa xoay quanh các băng nhóm môi giới đã chưa bao giờ cảm thấy độc hại hơn thế. Với báo chí cánh hữu luôn sẵn sàng lợi dụng nạn lạm dụng trẻ em có tổ chức như một nguyên liệu phục vụ cho các luận điệu chống người nhập cư, trong khi chi tiết về cách thức những vụ lạm dụng này thực sự diễn ra lại bị che giấu trong các cuộc điều tra bị bỏ rơi, thì có điều gì đó đáng giá khi chúng ta lùi lại một bước và tập trung trở lại vào cuộc sống của những nạn nhân trẻ tuổi.

Trong bối cảnh này, có vẻ như đây là thời điểm hoàn hảo để tái dựng lại vở kịch ba nhân vật đầy cảm xúc của Phil Davies từ năm 2015, Firebird. Mollie Milne vào vai Tia, cô bé 14 tuổi tự tin, giữ khoảng cách, đến từ một khu phố nghèo khó ở Glasgow, bị cuốn vào một ổ mại dâm trẻ em do AJ (Taqi Nazeer) điều hành, một người được cho là nhân viên xã hội trẻ tuổi với sức hút, người “thích tụ tập với những người cùng tuổi”.

Đây là một tác phẩm rất chú trọng vào nhân vật, và vì thế, màn trình diễn của Milne và Nazeer mang đến sức sống khiến cho thời lượng 90 phút trôi qua nhanh chóng. Milne, trong vai diễn đầu tiên trên sân khấu London, thổi hồn vào những tương tác ban đầu giữa Tia và AJ sự kết hợp giữa sự đề phòng trên phố, nỗi sợ hãi và tò mò. Khi nạn lạm dụng trở nên nghiêm trọng hơn, Tia hiện lên với một nét bi tráng trong những nỗ lực chống lại một hệ thống đã thất bại với cô.

Trong khi đó, Nazeer liên tục chuyển từ sự lịch lãm sang mất kiểm soát cảm xúc rồi lại trở lại trong vai AJ, theo cách dẫn dắt khán giả cùng Tia cố gắng hiểu đối tượng này. Anh cũng đảm nhận vai trò kép là một cảnh sát quá tải và thiếu thấu cảm, tỏa ra sức mạnh tương tự để thao túng Tia trong vai trò đó.

Cả Davies và Milne đều nhận thức được việc không để nạn nhân Tia bị đơn giản hóa thành người chỉ chịu đựng mà không có chiều sâu. Chủ nghĩa phân biệt chủng tộc ban đầu của cô đối với AJ và những người châu Á khác trong cửa hàng kebab địa phương có phần đột ngột và thẳng thừng, dù ta có thể đoán được hướng đi của câu chuyện (sau này rõ ràng những kẻ lạm dụng Tia cũng có cả những người đàn ông da trắng). Sau khi trốn thoát khỏi kẻ ngược đãi, Tia ngày càng có những hành vi tình dục táo bạo với người bạn Katie (Kelise Gordon-Harrison), điều này thể hiện hiện tượng những người bị tổn thương lại gây tổn thương người khác, dẫn ta đến một cú xoắn kết thúc, khiến Tia trở thành một nhân vật mang sắc thái đạo đức mơ hồ, không thoải mái chút nào.

Vở diễn do Marlie Haco đạo diễn này cố gắng tạo sự khác biệt so với các lần dàn dựng trước đó từ giữa thập niên 2010. Câu chuyện được chuyển từ Rochdale (quê của Davies) sang Glasgow, không tạo nhiều khác biệt ngoại trừ vài lời nhắc chung chung về tính phổ quát của vấn đề. Có một vài khoảnh khắc ám chỉ mạng xã hội có thể đã thay đổi trải nghiệm của Tia trong thập kỷ qua, nhưng những cảnh đó lại bị lu mờ bởi một số chi tiết lỗi thời, bao gồm cả tham chiếu đến nước hoa Britney Spears.

Tuy vậy, dàn dựng của Haco đã thổi sức sống mới vào chất liệu gốc theo những cách khác. Hầu hết diễn biến diễn ra trên một bệ nâng cao với trần có thể di chuyển, trượt lên xuống khi thế giới của Tia mở rộng và thu hẹp lại. Trong nhiều cảnh, Nazeer (cả vai AJ lẫn cảnh sát) rình rập ở chân sân khấu, ngang tầm với hàng ghế khán giả phía trước, nhấn mạnh sự cô lập và dễ tổn thương của Tia.

Firebird chắc chắn khiến ta cảm thấy đồng cảm với Tia và những người giống cô, nhưng cũng không dừng lại ở đó. Vở diễn mới mẻ, thu hút về mặt hình ảnh này thể hiện chấn thương với mọi phức tạp và mâu thuẫn, đồng thời buộc ta không được quay đi chỗ khác.

Firebird đang trình diễn tại Southwark Playhouse Borough tới ngày 1 tháng 8

Ảnh: Ben Jacobs và Toby Mather