I zaczynamy. 99. BBC Proms wybucha z satysfakcjonującym startem.
Jeśli Ostatnia Noc to machanie unijnymi flagami aż do bólu ramion, to Pierwsza Noc miała także trochę tego klimatu — choć inna była flaga. Tegoroczne Proms uczczą 250. rocznicę ogłoszenia przez Stany Zjednoczone pożegnania z Wielką Brytanią i wytyczenia własnej drogi w historii. Zanim dźwięki „Jerusalem” ucichną na kolejny rok, w Royal Albert Hall wystąpią zarówno Filharmonicy z Los Angeles, jak i Orkiestra Metropolitan z Nowego Jorku, a Marin Alsop poprowadzi wieczór utworów Leonarda Bernsteina i George’a Gershwina. Yuja Wang zaprezentuje podczas Ostatniej Nocy pierwszy występ w Proms Koncertu Fortepianowego Samuela Barbera, będą też światowe premiery Wyntona Marsalisa i Jessie Montgomery oraz stulecie twórczości Milesa Davisa.
Podczas otwarcia natomiast motyw przewodni był wyczuwalny raczej subtelnie. BBC Symphony Orchestra pod batutą fińskiej dyrygentki i głównej gościnnej dyrygentki, Dalii Stasevskiej, z gwiazdą wieczoru – 22-letnim południowokoreańskim pianistą Yunchanem Limem, tenorem z Nowej Zelandii Thomasem Atkins na pierwszym planie, a wśród publiczności obecna była również francusko-brytyjska kompozytorka Josephine Stephenson, obecna na oficjalnej premierze swojej kompozycji.
Spektakl otwiera dwadzieścia minut niespokojnej muzyki amerykańskiej. Po krótkim wybuchu, którym jest „Fanfara dla zwykłego człowieka” Coplanda, orkiestra wykonuje dwie dłuższe kompozycje. Amerykanin w Paryżu Gershwina ukazuje tęsknotę amerykańskiego turysty za Paryżem; inspirowany jazzem Koncert fortepianowy G-dur Maurice’a Ravela to odpowiedź Paryża. Legendarnym pozostaje ich spotkanie w Stanach w 1928 roku: Ravel słynnie odmówił nauczenia Gershwina, radząc mu, by nie zadowalał się przeciętnością Ravela, skoro był już świetnym Gershwinem.
Po przerwie na oklaski po Gershwinie na scenę wjeżdża fortepian koncertowy, a publiczność korzysta z okazji na uzupełnienie płynów. Wiele osób nadal wachluje się programami Proms, gdy młody cudotwórca zajmuje miejsce i pokazuje, dlaczego świat muzyki klasycznej oszalał na jego punkcie. Miał zaledwie 18 lat, gdy zdobył prestiżowy konkurs Van Cliburn, odbywający się co cztery lata światowy konkurs, który – w odróżnieniu od właśnie kończących się Mistrzostw Świata FIFA w USA – nie pachnie kapitalizmem i korupcją.
Lim wchodzi w koncert jak kierowca Formuły 1 wyjeżdżający z pierwszego pola startowego, z lekkością pokonując pierwszy szybki zakręt. Długi, powolny Adagio assai grozi uśpieniem, aż do finałowego Presto, wykonanego przez niego w pełnym pędzie, z szybkością i siłą, rwąc utwór, który mniej mówi o nauce niż o uczuciu. Każdy ruch jest studiowany; żaden nie jest tylko studiowany.
Druga połowa zawiera dwa dzieła chóralne, jedno właśnie opuszczające nurt, drugie debiutujące na Proms po niemal osiemdziesięciu latach. Temat amerykański, który przed przerwą udał się do Paryża, wraca jako tekst: nazwana na cześć fragmentu z pisarki belgijsko-amerykańskiej May Sarton kompozycja Stephenson That the sunrise not leave us unmoved zawiera mozaikę cytatów z poetki z Massachusetts – Emily Dickinson. Utwór trwa zaledwie osiem minut, lecz dzięki wyrafinowanemu zastosowaniu harf i instrumentów dętych drewnianych robi autentyczne wrażenie. Nie jest to dzieło porywające, ale na pewno nie wypełniacz.
Najobszerniejsza część drugiej części po przerwie poświęcona jest For St Cecilia Geralda Finziego. Dzieło to miało swoją premierę w tej sali 22 listopada 1947 roku – w Dzień Świętej Cecylii i, przypadkowo, dokładnie 16 lat przed zamachem na JFK – wykonane przez BBC Symphony Orchestra pod dyrekcją Adriana Boulta, z tenorem René Soamesem i Luton Choral Society. Dzisiaj batutę trzyma Stasevska, tenor Atkins śpiewa wspierany przez BBC Singers i BBC Symphony Chorus. To zręczne połączenie talentów kończy program z energią.
Naród dochodzący po kaca po Mundialu, a nasi chłopcy już w drodze powrotnej ze Stanów, pozwolił encore wykorzystać idealną okazję, by zakończyć wieczór na typowo angielskiej piosence piłkarskiej. Ale która? Czy usłyszymy wersję orkiestrową „Vindaloo”? Porywające „Nessun Dorma” w wykonaniu Atkinsa? Może wzruszające „Three Lions” ze zmienionym tekstem na „sześćdziesiąt lat cierpienia”? A może czarny humor „Don’t Cry For Me, Argentina”? Zamiast tego wybór padł na oczywistość. W przeciwnym razie udany wieczór kończy wykonanie kultowego, ślubno-pogrzebowego przeboju Oasis „Wonderwall” – wybór tak pewnie rozczarowujący, jak angielska susza trofeów od 1966 roku. Może następnym razem.
Proms trwają w Royal Albert Hall do 12 września.
Zdjęcie dzięki uprzejmości Royal Albert Hall
.jpg?format=auto&width=365)
