Recensie: THE HOLY ROSENBERGS, Menier Chocolate Factory

Bij de Menier Chocolate Factory, komt de heropleving van Ryan Craig’s The Holy Rosenbergs met het gewicht van de geschiedenis eraan verbonden. Toen het voor het eerst verscheen in het Cottesloe Theatre van The National Theatre in 2011, was het een scherpe bijdrage aan een gesprek over Joodse identiteit, familieloyaliteit en moderne politieke breuk. Vijftien jaar later is het gesprek behoorlijk druk geworden.

Recent theater keert herhaaldelijk terug naar dezelfde bron. Stukken als Sam Grabiner’s Christmas Day en Patrick Marber’s This Is What We Talk About When We Talk About Anne Frank hebben met aanzienlijke kracht Joodse identiteit, generatieconflict en de ongemakkelijke relatie tussen diaspora Joden en de Israëlische politiek onderzocht. Tegen die achtergrond herhaalt The Holy Rosenbergs zich op terrein dat nu vertrouwd aanvoelt. Belangrijk terrein, zeker, maar al vaak betreden.

Het stuk probeert dit te compenseren door een indrukwekkende hoeveelheid verhaal naar het podium te brengen. De patriarch van de Rosenberg-familie, David (Nicholas Wodeson), ziet zijn cateringbedrijf instorten na de dood van een diner die zijn zalmmousse heeft gegeten. Om de verloren contracten te compenseren, besteedt hij dagen aan het oprichten van Romeinse pilaren buiten zijn huis en rijdt 's nachts rond als minicab-chauffeur met een bijl binnen handbereik, details die lijken te komen uit een heel ander stuk. 

Ondertussen keert zijn dochter Ruth (Dorothea Myer-Bennett) terug naar huis vanuit Genève, waar ze een controversieel mensenrechtenrapport heeft geschreven over schendingen begaan door zowel Israëli's als Gazanen, gebaseerd op bewijs van (onder anderen) haar overleden broer Danny. Haar aanwezigheid wordt problematisch wanneer ze zijn begrafenis wil bijwonen, maar de familie-rabbijn en de synagogevoorzitter vastbesloten zijn haar buiten te houden.

Troebel boven dit alles zweeft Jonny (Nitai Levi), de overgebleven zoon die wanhopig wil ontsnappen aan de verwachtingen van zijn vader en het leven dat voor hem uitgestippeld is, en Davids vrouw Lesley (Tracy-Ann Oberman), die emotioneel uitgeput is terwijl ze probeert de familie van een implosie te redden.

Lindsay Posner regisseert deze heropleving als een cocktail van Friday Night Dinner — waarin Wodeson verscheen als een rabbijn — gemengd met flinke scheuten Eastenders en Newsnight. Tim Shortall’s statische set is jaren 90 met een knipoog naar de jaren 70, een midi hifi-systeem het enige teken van technologie tussen het Italiaanse meubilair en familiefoto's. Het geluid- en lichtontwerp van Yvonne Gilbert en Charles Balfour zijn even functioneel.

Individueel hebben veel van deze verhaallijnen beet. Collectief concurreren ze. In twee uur en vijftien minuten heeft het stuk de tijd om ze te verkennen, maar zelden de discipline om te kiezen welke het belangrijkst is. We schieten heen en weer tussen sitcom-achtige familieruzies, keukentafeldramatiek en plotselinge uitbarstingen van politiek debat. Het resultaat is een stuk dat zich diep bezighoudt met vragen over identiteit, maar ironisch genoeg moeite heeft om zijn eigen identiteit vast te stellen.

Wat de avond redt van ineenstorting onder het gewicht van zijn ambities is het acteerwerk. Zelfs terwijl ze door cliché na cliché ploegen, schetst Wodeson (die in Israël is opgegroeid) een sympathiek beeld van de pater (zeer) familias die van de ene crisis naar de andere stuitert. Adrian Lukis’ late opkomst als Ruth's baas Sir Stephen Crossley brengt een formidabele aanwezigheid en emotionele diepgang; zijn titanendebat met Dan Fredenburgh’s Saul is misschien wel het hoogtepunt van het stuk en onderbouwt elke claim dat The Holy Rosenbergs meer is dan de som van zijn vele dramatische elementen. Myer-Bennett is even boeiend, en navigeert met intelligentie en terughoudendheid door de morele zekerheid en emotionele kwetsbaarheid van het personage. 

The Holy Rosenbergs blijft een stevig, af en toe boeiend onderzoek naar familie, geloof en politiek geweten. Maar door alles tegelijkertijd te willen zeggen, verdund deze heropleving zijn sterkste ideeën. In een stuk dat zo in beslag genomen wordt door de vraag wie we zijn, is het meest verrassende hoe moeilijk het is precies vast te stellen wat dit stuk wil zijn.

The Holy Rosenbergs gaat verder bij Menier Chocolate Factory tot 2 mei.

Fotocredit: Manuel Harlan
 

Tickets Kopen voor The Holy Rosenbergs