Đánh giá: TRIỂN LÃM THE TIMEWALK, ImmerseLDN

Nỗ lực của Bảo tàng DEM trong việc xuyên suốt hơn một chục thiên niên kỷ chỉ trong một giờ không thiếu sự táo bạo lẫn công nghệ rực rỡ. ImmerseLDN của London trước đây đã dẫn dắt chúng ta qua các thảm họa cá nhân (Pompeii sụp đổ, Titanic chìm) và các nhân vật hoàng gia đã khuất (Cleopatra, Tutankhamun) nhưng Triển lãm The Timewalk đưa chúng ta qua những kỷ nguyên tiền sử kéo dài hàng thiên niên kỷ cùng các nền văn minh đi kèm, với phần dẫn chuyện của David Schofield và Olivia Williams. Tham vọng không phải điểm yếu của triển lãm này.

Mười hai ngàn năm là một khoảng thời gian khó tin. Khi cột trụ đầu tiên được dựng lên tại Gf6bekli Tepe (một đỉnh đồi với các trụ đá vôi chạm khắc quanh năm 9500 TCN tại vùng đất nay là Thổ Nhĩ Kỳ), nước Anh vẫn còn nối liền với lục địa châu Âu và bạn có thể đi bộ từ Scotland đến Hà Lan mà không bị ướt chân.

Để dễ hình dung, hãy nén toàn bộ khoảng thời gian ấy vào một ngày duy nhất, từ nửa đêm đến nửa đêm. Việc viết chữ chỉ mới xuất hiện ở Lưỡng Hà gần 14 giờ. Kim tự tháp lớn Giza hoàn thành vào khoảng 16 giờ. Người Norman xâm lược Anh lúc 20 giờ 20 phút; Columbus khám phá ra châu Mỹ ngay trước 22 giờ. Máy bay có động cơ đầu tiên cất cánh khi còn 25 phút trước nửa đêm. Chiếc smartphone mà bạn dùng từng ngày? Nó được tạo ra chỉ còn 40 giây trong ngày này.

Hành trình nhập vai bắt đầu tại sảnh chính, nơi các diễn viên mặc trang phục đại diện cho từng thời kỳ lịch sử dẫn dắt khách tham quan. Trên lý thuyết, đây là kiểu chi tiết dễ khiến người ta liên tưởng đến một trò chơi công viên chủ đề rẻ tiền, nhưng ở đây, khi dẫn chúng ta cận kề những giai đoạn thường không có nhiều trong sách lịch sử, đó là một khởi đầu đầy hấp dẫn cho việc xây dựng thế giới theo cách của DEM.

Khâu chuẩn bị diễn ra ở quầy tiếp đón: chọn từ 25 ngôn ngữ kèm phiên bản cho trẻ em, đeo tai nghe nhẹ tênh và cầm chiếc máy nghe nhạc cỡ bằng Walkman trong tay, bạn bắt đầu hành trình. Phòng đầu tiên là Gf6bekli Tepe, dù bạn có thể cần đến trực giác của Indiana Jones để nhận ra nó. Chúng ta đi qua không gian mờ ảo giữa những trụ đá, mỗi trụ được gắn một hiện vật và khắc các biểu tượng. Để kích hoạt phần kịch bản của trụ đá, bạn phải cúi xuống và giữ máy nghe nhạc lên vị trí đánh dấu (có thể coi đây là một hành động tôn kính các vị thần cổ đại). Không bao giờ có đủ thời gian để tiếp cận hết tất cả các trụ, và khó phân biệt trụ nào thuộc kỷ nguyên nào.

Sau đó, chúng ta đến phần trọng tâm của Timewalk khi đi qua các Phòng số Một đến Bốn, mỗi phòng đại diện cho một nền văn minh: Babylon, Ai Cập, Maya, Rapa Nui. Mỗi phòng có phần thuyết minh trang nghiêm và các hình chiếu trải dài trên tường, trần và sàn nhà. Những chiếc ghế hình khối êm ái cho phép bạn ngồi lại trong khi các hình ảnh bao quanh bạn. Phòng Babylon có bản sao của Cổng Ishtar (cổng thật đang được trưng bày tại một bảo tàng ở Berlin), còn các phòng khác chứa các tác phẩm nghệ thuật vật thể riêng biệt.

Và đó nói chung là công thức: thay đổi tác phẩm trung tâm, để nguyên phần còn lại. Phòng này nối tiếp phòng kia, khuôn mẫu được giữ nguyên — mặc dù hình chiếu và lời dẫn cập nhật theo từng kỷ nguyên mới — sự kinh ngạc dần giảm nhẹ qua mỗi lần lặp lại.

Trước khi ra khỏi triển lãm qua cửa hàng quà tặng, một màn kết đầy vui nhộn xuất hiện với hai trò chơi nhỏ. Tại một khu vực cát với các cây cọ, chúng ta có thể cùng diễn viên nhẹ nhàng quét bỏ những hạt cát khỏi các báu vật chôn vùi phía dưới (giống như cách các thành phố bị chôn vùi được khai quật cẩn thận từng nét cọ một). Đây là một trải nghiệm yên bình và đầy suy tư, cho phép chúng ta nghĩ về lượng lịch sử còn đang chờ được