Beschikbare Talen
Het uitgangspunt van de nieuwe politieke thriller van Torben Betts is onwaarschijnlijk: een succesvolle journalist uit New York neemt in de jaren zestig een nieuwe nanny in dienst en betrekt haar vervolgens bij een gevaarlijk onderzoeksjournalistiek project, waarna ze uiteindelijk in een gijzelingssituatie belanden. Helaas weet de rest van de voorstelling het publiek nauwelijks af te leiden van de absurditeit van dit uitgangspunt.
De journalist in kwestie is Dorothy Kilgallen (Janie Dee), een baanbrekende vrouwelijke verslaggever en een vooraanstaand scepticus over de omstandigheden rond de moord op John F. Kennedy (die zelf op 52-jarige leeftijd onder mysterieuze omstandigheden overleed). In deze vrije bewerking van historische gebeurtenissen reiken haar vermoedens ook tot de familie Kennedy zelf, met name tot de vermeende betrokkenheid van JFK en zijn broer Robert bij de dood van Marilyn Monroe.
Dorothy's gesprekspartner is een verzonnen personage, Flo (Gloria Obianyo), een jonge zwarte vrouw die journalist wil worden en Robert Kennedy bewondert. Dat is zo ongeveer alles wat we tijdens de voorstelling over haar te weten komen. Ondanks de warme chemie tussen Dee en Obianyo lijkt Flo niet meer dan een klankbord voor Kilgallens ideologische zorgen; we krijgen slechts een vluchtig inkijkje in haar eigen gedachten over de opkomende burgerrechtenbeweging.
Flo ontdekt Dorothy's vermoedens, die ze op dat moment in een boek verwerkt, in een soort toneelstuk-in-een-toneelstuk. Het elegante, als een Russische matroesjkapop opgebouwde decor van Lee Newby ontvouwt zich en onthult scènes uit Monroe's affaire met Robert Kennedy en de contacten van Lee Harvey Oswald, de moordenaar van JFK, met de georganiseerde misdaad. Regisseur Trevor Nunn brengt zijn salonachtige stijl uit recente producties als Easy Virtue mee en roept zo het verleden op zoals Dorothy het zich voorstelt: afstandelijk, kunstmatig, met het gevoel dat iedereen precies op het juiste moment de perfecte repliek heeft.
Deze aanpak werkt redelijk goed wanneer Oswald (Joseph Potter) centraal staat en hij een kat-en-muisspel speelt met maffiabaas Carlos Marcello (een indrukwekkende vertolking van Ferdy Roberts, die soepel schakelt tussen joviaal en sinister). Deze scènes vormen een vlot opgebouwde introductie tot een omvangrijke complottheorie, ook al is de dialoog soms zwaar beladen met uitleg. Je voelt hoe journalist Dorothy de scènes in goede banen leidt.
De tekortkomingen van Speculations worden echter duidelijk zodra de aandacht verschuift naar Marilyn Monroe (gespeeld door Natalie Dunne). Nunns afstandelijke regiestijl en Dunnes koele spel, met een trans-Atlantisch accent, laten weinig ruimte om de vrouw van de legende te onderscheiden of te onderzoeken wie ze was buiten haar tragische sterrendom en de slechte behandeling door mannen om. Het roept allemaal de vraag op wat een nieuwe wederopstanding van Marilyn oplevert: na haar dood worden de uitbuitingspatronen waaraan ze tijdens haar leven ten prooi viel, opnieuw herhaald.
Los van Marilyns nalatenschap heeft Betts ook nog niet helemaal ontrafeld wat hij hier wil zeggen. Afgezien van de link met de Kennedy's is niet duidelijk wat de zaken rond Monroe en Oswald met elkaar gemeen hebben, en waarom Kilgallen over hen allebei een boek zou schrijven. Betts wijst vaag naar institutionele corruptie, ten koste van een samenhangend verhaal.
Ook klinkt er een boodschap over het belang van kritische, diepgravende journalistiek: in deze voorstelling leidt Kilgallens verslaggeving tot bedreigingen aan het adres van haar familie en uiteindelijk tot haar eigen moord. Maar Speculations is niet overtuigd genoeg van zijn eigen verhaal om dit thema ook maar in de buurt van de diepgang te verkennen die het verdient.
Speculations is tot en met 17 januari te zien in Marylebone Theatre
Fotocredits: Helen Maybanks
